قاعدهء لزوم الوفاء بالشرط - - ) قاعدهء المؤمنون عند شروطهم قاعدهء لطف قاعدهء لطف : از قواعد كاربردى در فقه . قاعدهء لطف از قواعد عقلي وعبارت است از اينكه به مقتضاى حكمت الهى ، انجام دادن آنچه بندگان را به طاعت نزديك واز معصيت دور مىكند ، بر خداى تعالى واجب است ، بدون آنكه به حدّ جبر وسلب اختيار بنده برسد . 1 از اين رو ، هدايت بندگان با فرستادن پيامبران عليهم السّلام وتبيين وتبليغ آموزه‌هاى ديني به آنچه رضا وسخط أو در آن است ، از باب لطف بر خدا واجب خواهد بود . 2 متكلّمان از قاعدهء لطف براي اثبات نبوّت وامامت بهره گرفته‌اند . اصوليان نيز در بحث اجماع از آن به عنوان دليلي بر حجّيت اجماع نام برده‌اند ؛ چنان كه فقها در أبواب مختلف به آن استناد كرده‌اند . مفاد قاعده : خداى حكيم بندگان را براي فايده وغرضى آفريده است . بدون شك ، اين فايده به ذات خدا برنمىگردد ؛ زيرا أو غنى مطلق است . پس بايد به خلق برگردد . اين فايده همان زندگى پايدار وسعادت وخوشبختى ماندگار است كه جز در سايهء عمل ( بندگى ) به دست نمىآيد ؛ چنان كه خداى تعالى مىفرمايد : « جن وانس را نيافريدم مگر آنكه مرا بپرستند » 3 ونيز مىفرمايد : « نيست براي انسان مگر آنچه تلاش كرده است » 4 ودر آيات متعدد بر اين نكته تأكيد دارد كه : « جزاى بندگان در ازاى اعمالشان است » . 5 واز آنجا كه بندگان جاهل اند ، توان دستيابى به هدف خلقت را ندارند ، مگر در پرتو تعليم وهدايت خداوند ؛ از اين رو ، تعليم و

--> ( 4 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 5 / 198 ( 5 ) . العناوين 2 / 35 - 36 ؛ حاشية المكاسب ( رسالة في منجزات المريض ) ( يزدى ) / 16 ( 6 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 5 / 206 ( 7 ) . القواعد والفوائد 2 / 242 ؛ الأقطاب الفقهية / 116 ؛ عوائد الأيام / 5 ؛ تحرير المجلة 1 ، قسم 1 / 68 ؛ حاشية المظفر على المكاسب 2 / 18 - 20 ؛ القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 319 ( 8 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 5 / 207 - 208 ؛ القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 319 ( 9 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 5 / 199 - 231 ؛ القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 321 - 332 .